آشنایی با وسایل بستن سوراخ های قلبی (Device Occluder)
به عنوان یک والد، دانستن این که فرزندتان یک سوراخ در قلب خود دارد می تواند بسیار نگران کننده باشد. شما با اصطلاحات پزشکی جدید و تصمیمات مهمی درباره مراقبت از فرزندتان روبرو هستید. خوشبختانه، پزشکی مدرن راه حل های فوق العاده و کم تهاجمی برای بسیاری از این نقص ها ارائه می دهد. یکی از مهم ترین پیشرفت ها ، استفاده از وسایل بستن سوراخ (Device Occluder) برای بستن نقص های قلبی در حین یک کاتتریزاسیون قلبی(آنژیوگرافی) است. این مقاله به شما کمک می کند تا بفهمید این دستگاه ها چه هستند، چگونه کار می کنند و چه انتظاری می توانید برای فرزندتان داشته باشید.
نقصهای قلبی چیست؟
برخی کودکان با یک “سوراخ” یا ارتباط غیرطبیعی در قلب متولد میشوند. این مشکلات را *نقایص مادرزادی قلب* مینامند. از جمله شایعترین نقصهایی که ممکن است نیاز به بستن داشته باشند عبارتند از:
- سوراخ بین دهلیزی (Atrial Septal Defect)
- سوراخ بین بطنی (Ventricular Septal Defect)
- باز ماندن مجرای شریانی (Patent Ductus Arteriosus)
وسیله یا دستگاه مسدودکننده (Device Occluder) چیست؟
*وسیله مسدودکننده* ابزاری کوچک از جنس توری فلزی و الیاف مخصوص است. این وسیله مانند یک “دکمه” یا “چتر” عمل میکند و سوراخ یا ارتباط غیرطبیعی قلبی-عروقی را میبندد. این وسایل با روش کاتتریسم قلبی و بدون نیاز به جراحی قلب باز در قلب کار گذاشته میشوند.
این دستگاه ها معمولاً برای درمان سه نوع نقص رایج استفاده می شوند:
- **نقص دیواره بین دهلیزی (ASD):** یک سوراخ در دیواره (سپتوم) بین دو حفره بالایی قلب (دهلیزها).
- **نقص دیواره بین بطنی (VSD):** یک سوراخ در دیواره بین دو حفره پمپاژ کننده پایینی قلب (بطن ها).
- **مجرای شریانی باز (PDA):** یک رگ خونی باز بین آئورت و شریان ریوی که در دوران جنینی طبیعی است اما باید هفته اول پس از تولد بسته شود.
دستگاه چگونه در قلب قرار داده میشود؟
قرار دادن یک وسیله مسدودکننده در طول یک *کاتتریزاسیون قلبی*(آنژیوگرافی) انجام می شود. این کار، جراحی قلب بازنیست. در عوض، یک روش کم تهاجمی است که بهبودی سریع تر و جای زخم کمتری دارد.
در اینجا مرحله به مرحله از آنچه اتفاق می افتد آورده شده است:
- یک لوله نازک و انعطاف پذیر به نام کاتتر در یک رگ خونی در کشاله ران وارد می شود. با استفاده از اشعه ایکس زنده (فلوروسکوپی)، یک کاتتر با دقت از طریق رگ های خونی به سمت قلب هدایت می شود.
- کاتتر مستقیماً به محل سوراخ هدایت می شود. با استفاده از ابزارهای دقیق و تصویربرداری، اندازه، شکل و محل دقیق نقص اندازه گیری می شود.
- دستگاه مسدودکننده انتخاب شده که داخل یک کاتتر انتقالی ویژه فشرده شده است، به سمت قلب هدایت می شود.
- وقتی دستگاه به آرامی از داخل کاتتر خارج می شود، آن به شکل مورد نظر خود باز می شود. اکثر دستگاه های مدرن دو دیسک تخت با یک کمر باریک بین خود دارند. دستگاه طوری قرار می گیرد که کمر آن، سوراخ را مسدود می کند و یک دیسک در هر طرف نقص باز می شود.
- هنگامی که با اکوکاردیوگرافی و اشعه ایکس تأیید شد که دستگاه کاملاً در موقعیت مناسب قرار گرفته و به طور موثر سوراخ را می بندد، آن از سیستم تحویل رها می شود. سپس کاتتر به دقت خارج می شود.
- در طی چند ماه آینده، بافت طبیعی قلب (اندوتلیوم) روی دستگاه توری مانند رشد می کند. این دستگاه به بخش دائمی از آناتومی قلب تبدیل می شود.
در قسمت “رسانه” می توانید نمونه فیلم های بستن سوراخ های داخل قلبی که توسط دکتر فرشاد جعفری انجام شده است را ملاحظه فرمایید.
دستگاه ها از چه ساخته شده اند؟
والدین اغلب می پرسند، “این دستگاه از چه ساخته شده و آیا برای همیشه ماندن در قلب فرزندم ایمن است؟” . مواد استفاده شده در این وسایل برای کار کردن ایمن در داخل بدن طراحی شده اند.
هسته بیشتر دستگاه ها یک توری نازک بافته شده از یک آلیاژ فلزی فوق العاده انعطاف پذیر به نام *نیتینول* است. نیتینول منحصر به فرد است زیرا می تواند در یک لوله کوچک فشرده شود اما وقتی جاگذاری می شود شکل اصلی خود را به دست می آورد. بسیاری از دستگاه ها همچنین شامل پارچه پلی استر مصنوعی هستند که داخل توری دوخته شده است. این پارچه باعث لخته شدن و رشد سریعتر بافت می شود که به مهر و موم کردن فوری و دائمی سوراخ کمک می کند.
آمادگی های قبل از کارگزاری وسیله چیست؟
- کودک ۶ ساعت قبل ناشتا باشد.
- آزمایشات لازم طبق دستور پزشک انجام می شود.
- کودک باید حداقل یک رگ محیطی مناسب جهت دریافت سرم و داروها داشته باشد.
- در صورتی که کودک وضعیت تنفسی مناسب نداشته باشد ممکن است نیاز به تهویه مکانیکی داشته باشد.
اقدامات بعد از کارگزاری وسیله چیست؟
- کنترل علائم حیاتی کودک تا زمان هوشیاری کامل
- شروع تغذیه بعد از دو ساعت در صورت هوشیاری کامل
- مصرف داروهای ضد انعقاد خون تجویزی با توجه به مدت زمان دستور پزشک (پلاویکس، آسپرین و…)
- قفسه سینه از هر گونه ضربه یا فشار شدید حداقل به مدت دو هفته حفاظت گردد.
- در صورت نیاز به اقدامات دندانپزشکی تا ۶ ماه بعد از کارگزاری وسیله جهت شروع آنتی بیوتیک حتما به پزشک خود اطلاع دهید.
- در صورت نیاز به یک پروسیجر تشخیصی مانند (ام آر آی) باید با پزشک مشورت و بخش مربوطه اطلاع داده شود.
مزایای بستن سوراخ قلب با وسیله چیست؟
- کمتهاجمی: بدون جراحی قلب باز و بدون برش بزرگ. فقط یک سوراخ کوچک در کشاله ران ایجاد می شود.
- زمان کوتاه جایگذاری وسیله: حدوداً یک تا دو ساعت
- بدون استفاده از دستگاه قلب-ریه مصنوعی: قلب در حین آنژیوگرافی به تپش ادامه می دهد.
- درد و تروما کمتر: در مقایسه با جراحی باز.
- اقامت کوتاه تر در بیمارستان: اغلب فقط یک تا دو شب بستری لازم است.
- بهبودی سریع تر: کودکان معمولاً در یک هفته به فعالیت های طبیعی خود بازمی گردند.
- نتایج عالی: نرخ موفقیت بسیار بالا است، و در اکثر موارد بسته شدن کامل حاصل می شود.
آیا خطری هم وجود دارد؟
مانند هر اقدام پزشکی، احتمال بروز عوارض هرچند نادر وجود دارد، از جمله:
- واکنش های آلرژیک
- اختلال گذرای ریتم قلب
- جابهجایی دستگاه (بسیار نادر)
- هماتوم (تجمع خون در محل) و ترومبوز عروقی(لخته شدن خون)
- عفونت
زندگی پس از بستن سوراخ قلب
در حالی که بستن سوراخ با دستگاه بسیار موفقیت آمیز است، هر کودکی یا هر نقصی کاندیدای مناسبی برای آن نیست. این تصمیم پس از یک ارزیابی ، از جمله اکوکاردیوگرام، و بر اساس اندازه، محل و نوع خاص نقص فرزند شما گرفته می شود. اکثر کودکان پس از این روش زندگی سالم و طبیعی خواهند داشت. پیگیریهای منظم پزشکی اهمیت زیادی دارد تا مطمئن شویم قلب به خوبی ترمیم میشود. معمولاً پس از دوره نقاهت، محدودیت خاصی برای فعالیت بدنی وجود ندارد. دستگاههای مسدودکننده، روشی ایمن و مؤثر برای بستن سوراخهای قلبی بدون جراحی قلب باز هستند و زندگی هزاران کودک را در سراسر دنیا دگرگون کردهاند.
دکتر فرشاد جعفری دارای فلوشیب اقدامات مداخله ای قلب در کودکان می باشد و درمان بسیاری از نقص های قلبی را با کمک کاتتریسم قلبی(آنژیوگرافی) انجام می دهد. هدف ایشان این است تا امن ترین و موثرترین درمان را برای فرزندتان انتخاب کنیم. لطفاً برای تعیین بهترین برنامه درمانی برای نیازهای فردی فرزندتان با دکتر فرشاد جعفری “مشاوره” کنید.
دریافت نوبت از دکتر فرشاد جعفری
سلام. با تشکر از توضیحات شما
سلام سپاس